Hileko artxiboak: abendua 2014

URTE BERRI ON EUSKAL HERRIA!

Urte zaharrari agur esan eta berriari ongi-etorria egingo diogu gaur, eta euskaldunok ohikoa dugu abenduaren 31n euskal mendiren batetik urte berriari kaixo esatea, izan ere, mendizaletasuna geurea da, euskaldunona. Horregatik, guk ere Euskal Herriko txoko zoragarri honetatik horixe opa dizuegu: ZORIONAK ETA URTE BERRI ON DANORI! Ondo hasi 2015a.

gorbe

Zein erronka ditu euskarak etxe barruan?

Euskarak etxe barruan gainditu beharreko erronkei buruz aritu dira Kike Amonarriz eta konpainia Etxe barruko erronka atalean. Etxean, familian… belaunez belaun transmititu izan da beti euskara. Garai bateko kontua da hori, ordea, gaur egun gauzak aldatu egin baitira. Datu esanguratsu bat: gazteen euskaldun kopurua handituz doa, baina etxean euskararen erabilera ez da maila berean igo. Zergatik? Erantzunak ematen saiatu da Tribuaren Berbak.

Zarauzko Orokieta Herri Eskolan hasi du Kike Amonarrizek saioa, ikasleek etxean erabiltzen dituzten hizkuntzez galdezka. Hona hemen Kikek aurkitu dituen emaitzak.

-Batez ere euskaraz egiten duten familiak: 5.

-Batez ere gaztelera erabiltzen duten etxeak: 6.

Euskara edo gaztelera ez den hizkuntza bat erabiltzen duten etxeak: 2.

Euskara eta gaztelania uztartzen dituzten familiak: 11.

tribua-ortiz-perezOndoren, Ortiz Perez familiaren etxean izan da, zein hizkuntzatan bizi diren jakiteko. Zarautzen bizi diren arren, Maria Jesus Perez eta Ubaldo Ortiz gurasoak Barakaldokoak eta euskaldun berriak dira. Ubaldok unibertsitate garaian ikasi zuen euskara euskaltegian. Maider eta Ander Ortiz dira beraien seme-alabak. Nagusiki gazteleraz hitz egiten dute etxean, baina noizean behin euskara erabiltzen dute: etxerako lanak egiterako orduan, lagunak etxera doazenean… Ubaldok azaldu duenez, zaila da hizkuntza ohiturak aldatzea.

tribua-jorge-gimenezGaur egun familia hitzaren esanahia lehen baino askoz zabalagoa da, eta familia egituren aldaketa errealitatea da. Horrek euskararen transmisioan eragin handia izan du. Horretaz aritu da Kike Jorge Gimenez Hizkuntza Politika sailburuordearekin. Honek azaldu duenez, familia egituren aldaketak eragin zehatza izan du euskararen erabileran. Duela 20-30 urte, euskaldunek euskaldunekin sortzen zituzten familiak, beraz, euskaraz egiten zuten familia kopurua txikiagoa zen. Orain, aldiz, gero eta familia misto gehiago daude, hau da, guraso bat euskalduna da eta bestea erdalduna. Ondorioz, hizkuntzen erabilera aldatu egin da. Dena den, euskararen etxeko erabilera ez da aldatu azken 20 urteotan. Bestalde, euskaldun kopurua asko igo da azken urteotan, eta horrek eragina izan lezake etorkizunean. Azkenik, etxean euskara bultzatzeko ekintzez aritu dira. Jorge Gimenezek azaldu duenez, dentsitate arazoak dauden tokietan euskal hiztunak biltzea da ekimenetako bat.

tribua-laura-martinezGai horrekin jarraituz, familia eta euskara uztartzeko helburua duen programa batez aritu da Kike Laura Martinez euskara teknikariarekin. Eman Giltza ekimenaren bidez, gurasoen zalantzak eta kezkak argitzen dituzte, webgune baten bidez. Beraien esperientziak ere azaltzen dituzte, guraso guztiek antzerako arazo eta zalantzak ikus ditzaten. Bestetik, etxean seme-alabekin euskara erabiltzeko materiala jarri dute gurasoen esku. Haurrek euskara erabiltzeko jokoak ere badaude Eman Giltzaren webgunean. Azkenik, haurrek euskaraz irakurtzeko eta aisialdian euskara erabiltzeko ekimenak ere badituzte martxan Txorierriko Mankomunitatean.

tribuaren-berbak-inkestaKale inkestaren atalean, haur hizkeraz galdetu die Kikek Hernaniko herritarrei. Ba al dakite hitz hauen esanahia? apatx (eseri), apapa (kalera joan), kokolo (txokolatea), mama (edaria), pa (musu), txitxi (haragia), txutxu (txoria), pitxitxi (katua), kika (hortzak), papo (amaitu), ninia (umea), maite (laztandu), pupu (mina), fu (putz egin)…

Saioa bukatzeko, Paula Kasares soziolinguistak Lasarte-Oriako Sasoeta-Zumaburu ikastetxeko gurasoek euskararen etxeko erabileraz dituzten duda eta galderei erantzun die.

tribua-paula-kasaresNire bikoteak euskara gutxi daki. Haurrekin gaudenean euskara gutxi hori praktikatu behar du haurrekin ala euskara erabili behar du? Kasaresek azaldu duenez, ez dio arazorik ikusten bere bikotekideak seme-alabekin euskaraz hitz egiteari. Zuzentasuna garrantzitsua den arren, gurasoen eta haurren arteko harremanean ez da garrantzitsuena.

Nola transmititu euskararen erabilpena herri erdaldun batean? Guraso euskaldunek ulertu behar dute haurrek, komunikatuko baldin badira, sarritan erdaraz egin beharko dutela. Bestalde, etxe erdaldunetako haurrak euskalduntzen direnean, hizkuntza portaerak aldatu behar dituzte, gainerako euskaldunekin ere euskaraz egiteko.

Etxean euskaraz hitz egiten dugu, baina eskolako lagunekin erdaraz komunikatzen dira. Nola egin umeek beraien artean euskaraz komunikatzeko? Hizkuntza ohiturak aldatzea zaila da, sarritan laguntza behar du.

Kubatarra naiz eta ez dakit euskaraz. Nola lagunduko diet seme-alabei etxeko lanekin? Edukiekin laguntzea baino garrantzitsuagoa da, Paula Kasaresen ustez, motibazioarekin laguntzea.

Nire bikotea eta ni euskaldun berriak gara. Nola egin gure alabak etxean ere euskaraz egiteko? Euskara konplizitate elementu bilakatuko luke bere alabarekin.

Familiartean erabiltzen dugun hizkuntza euskara izatea gure esku dago. Beraz, etxe barruan euskara gehiago entzun nahi baduzue, egin besterik ez duzue.

Ondo izan eta hobeto bizi!

Programa osoa ikusi nahi baduzu, hemen duzu:

Euskararen Eguna: #eusgara-z mundu zabalean

Euskal Herriko txoko guztietan, baita hemendik kanpo ere, ekitaldi ugari antolatu dira gaur, izan ere, beste behin, Euskararen Eguna ospatzen ari gara. Han eta hemen, etxean eta kalean, gaur eta bihar, egin dezagun euskaraz eta zain dezagun geure hizkuntza.

Herrietako enparantza eta kaleetan ez ezik, sarean ere bolo-bolo dabil Euskararen Nazioarteko Eguna. #eusgara etiketarekin egindako txioak munduko mapa baten ikus daitezke gailuak geolokalizatu eta GPSa aktibatuz gero. Mapan ikus dezakezuen moduan, munduko toki askotatik bidali dituzte txioak:

Gainera, 1.292 webgunek .eus domeinua dute dagoeneko. BEJONDEIZUELA. Eta hori ospatzeko, Euskararen Nazioarteko Eguna den honetan, Puntueus Fundazioak EiTBko egoitzan ekitaldia egin du goizean. Lehen fase honetan, enpresek, elkarteek eta erakunde publikoek aldatu dute domeinua, eta abenduaren 3 honetatik aurrera, nahi duen orok egin ahalko du erregistroa. Eta Josu Waliño Puntueus egitasmoaren zuzendariak arratsaldean bidalitako txio baten arabera gora doa, nabarmen, kopurua!!! MUNDIALA!!

Euskal Herritik kanpo zenbait txio ikusi ditugu #eusgara traolarekin, New Yorketik (Gari Udabe eta Mikel Reparaz), Ekialde Hurbitik (Ane Irazabal), edo Kolonbiatik (Arantxi Padilla), eta horietako batzuk bildu ditugu. GOZATU!

Amaitzeko ez ahaztu, gaur bai, baina datorren 365 egunetan ere euskaraz koloreztatu behar ditugula kaleak, ikastetxeak, eta nola ez, sare sozialak. Urretxu-Zumarragako ikastolako haurrek Euskararen Nazioarteko Egunean egindako batukada erraldoiaren bideo eder honekin uzten zaiztuztegu.

 

EUSKARAZ HAZI, HEZI ETA BIZI!!!